گاهنامه پارس
ارگان سازمان پارس وشورای براندازی
juillet 2006- n° 45

رشد صنعت نفت از سال ۱۹۲۸ تا ۱۹۳۳

در سال ۱۹۲۸ معدن نفت هفتکل که در ۵۸ کیلومتری جنوب شرقی مسجد سلیمان واقع است کشف گردید. پس از کشف این معدن چاههای متعددی در این منطقه حفر شد که در سال ۱۹۳۰ از شش چاه آن، نفت استخراج می شد. در این سال خط لوله ای از هفتکل به کوت عبدالله کشیده شد که به خط لوله ای که از مسجد سلیمان به آبادان امتداد داشت متصل گردید و در همان سال قریب به یک میلیون تن نفت از این معدن استخراج گردید. در این تاریخ گنجایش حمل خطوط لوله ای شرکت به روزی ۱۷۰۰۰ تن یا سالی ۶،۰۰۰،۰۰۰ بالغ گشته بود. استخراج نفت ایران به طریق زیر افزایش یافت:

سال ۱۹۲۸                ۵،۳۵۸،۰۰۰ تن

سال ۱۹۲۹                ۵،۴۶۱،۰۰۰ تن

سال ۱۹۳۰                ۵،۹۲۹،۰۰۰ تن

سال ۱۹۳۱                ۵،۷۵۰،۰۰۰ تن

سال ۱۹۳۲                ۶،۴۴۶،۰۰۰ تن

سال ۱۹۳۳                ۷،۰۸۷،۰۰۰ تن

در سال ۱۹۳۰ ظرفیت پالایشگاه آبادان به سالی ۵،۰۰۰،۰۰۰ تن بالغ گشت و با ایجاد دستگاههای جدید فرآورده های تصفیه شده آن ترقی بسیار نمود.

در سال ۱۹۳۱ عدة کارکنان شرکت در ایران بالغ بر ۲۰،۰۰۰ نفر بود و کم کم شرکت به فکر این افتاد که برای کارکنان ایرانی خود نیز خانه و مسکن ساخته و رفاه و آسایش آنها را بتدریج فراهم نماید. ولی درکنار، همواره اختلاف بین دولت ایران و شرکت نفت در مورد سهام و حق امتیاز ایران از شرکت نفت انگلیس- پرشیا وجود داشت که در پیرو مذاکرات تیمورتاش وزیر دربار رضاشاه و نصرت الدوله وزیر خارجه با « کدمن » رئیس هیئت مدیرة شرکت نفت همچنان ادامه داشت.

پیشنهاد کدمن این بود که ۲۰ درصد از سهام شرکت متعلق به ایران است و حق انتقال آن را به غیر ندارد و حوزة امتیازیه را هم می توان به یک صد هزار مایل مربع تقلیل داد و برای هر تن نفت که در ایران استخراج می شود دو شیلینگ حق امتیاز به دولت پرداخت شود، مدت امتیاز هم سی سال تمدید گردد و طرفین قرارداد حق دارند که در سال ۱۹۶۱ یعنی موقع ختم قرارداد دارسی، قرارداد را لغو نمایند ولی نمایندگان ایران پیشنهاد واگذاری ۲۵ درصد از سهام شرکت و حق انتخاب دو نفر مدیر در هیئت مدیرة شرکت با همان حقوقی که مدیران انتخاب شده از طرف دولت انگلیس دارا می باشند، را تقاضا نمودند. البته شرکت دولت ایران در نفت جنوب از کلیة مؤسسات آن برای ۲۵ درصد سهام (۲۵ درصد از سهام شرکت های تابعه) و همچنین الغای انحصار لولة نفت در جنوب، تا سال ۱۹۳۱ مذاکرات مفصلی راجع به این پیشنهادات بین لندن و تهران ادامه داشت و بالاخره به نتیجه نرسید.

 

برگشت به سرمقالات