زمینه سازی ایجاد امنیت در نقاط مختلف ایران به دنبال سیاست نفتی انگلیس

در ۸ آبان ماه ۱۲۹۸ احمدشاه (انگلیس) سپهدار رشتی (اعظم فراماسونری انگلیس در ایران) را به نخست وزیری تعیین می کند و وی سردار استاروسلسکی رئیس روسی کل قزاقخانة ایران را اخراج می کند و همچنین عدة زیادی از صاحب منصبان و مشاوران روسی در ایران اخراج می شوند. به دلیل ناامنی های مختلف در جنوب و ناتوانی دولت مرکزی در ایجاد امنیت در کشور، انگلیس تصمیم می گیرد کلیة نیروهای نظامی و انتظامی کشور ایران را تحت فرمان خود بگیرد و با بوجود آوردن یک دولت نظامی، مسائل امنیت جنوب را برای ادامة روند تسلط کامل بر مناطق نفتی حل نماید، از این رو زمینه های کودتای نظامی- سیاسی توسط رضاخان و سید ضیاء الدین طباطبائی را فراهم می آورد. در ۳ اسفند ۱۲۹۹ کودتا صورت می گیرد و سید ضیاء الدین طباطبائی به نخست وزیری و رضاخان به سردار سپهی منصوب می شوند. در ۴ خرداد ۱۳۰۰ سید ضیاء الدین توسط احمدشاه عزل می گردد و قوام السلطنه که تا این زمان از بعد از کودتا در زندان به سر می برده به پیشنهاد احمدشاه نخست وزیر می گردد. در اول تیرماه ۱۳۰۰ مجلس چهارم که انتخابات آن در دوران نخست وزیری وثوق الدوله آغاز شده بود افتتاح شد و احمدشاه در نطق افتتاحیة خود مواعدی برای اصلاحات داد. در ۲۳ مرداد همین سال کمیتة انقلاب ایران با انتشار اعلامیه ای در رشت به امضای میرزاکوچک خان جنگلی، برای تشکیل حکومت جمهوری (طرفدار شوروی) اقدام می نماید و این غائله توسط رضاخان میرپنج خاتمه می یابد. در ۱۶ مهر ۱۳۰۰ مصدق السلطنه بار دیگر به وزارت مالیه از طرف خویشاوند خود قوام السلطنه منصوب می گردد و اختیارات کاملی برای تغییرات اصلاحی در وزارت مالیه به او داده می شود و در ۳۰ آبان لایحة واگذاری امتیاز نفت شمال از طرف وزارت مالیه (مصدق) به کمپانی استاندارد اویل آمریکایی در پنج ماده به مجلس تسلیم شد و به فوریت به تصویب رسید. در جلسة شورای ملی در تاریخ ۲۹ دی ماه ۱۳۰۰ تعدادی از وکلای مجلس بر علیه مصدق و اختیارات او در وزارت مالیه سخنرانی نمودند و در مجلس مشاجره درگرفت و مصدق در حین دفاع، خود را به غش می زند و قوام السلطنه نخست وزیر که در جلسه حضور داشت به عنوان دفاعیه از مصدق سخنانی ایراد می کند و در انتها قوام السلطنه و مصدق مجبور به استعفاء می شوند. در اول بهمن ماه همان سال دوباره مشیرالدوله به نخست وزیری منصوب می گردد و رضاخان همچنان در سمت وزارت جنگ باقی می ماند. در ۶ بهمن احمدشاه قاجار عازم سفر اروپا می گردد و سردار سپه او را تا خانقین بدرقه می کند. احمدشاه برادر خود بنام اعتضادالسلطنه را به نیابت سلطنت (تا ورود برادر دیگر خود محمدحسن میرزا ولیعهد که در اروپا بسر می برد) تعیین نمود. در تاریخ ۲۵ آذرماه ۱۳۰۱ احمدشاه به تهران باز می گردد و مستوفی الممالک به نخست وزیری برگزیده می شود و پس از چندی وی استعفاء داده و باز هم مشیرالدوله نخست وزیر می گردد. در تاریخ ۳۰ مهرماه ۱۳۰۲ مشیرالدوله استعفاء می دهد و قوام السلطنه که ظاهراً در برنامه ریزی ترور سردار سپه دست داشته است به اروپا تبعید می شود و در ۳ آبان همین سال احمدشاه فرمان نخست وزیری را به سردار سپه ابلاغ می نماید. در ۱۱ آبان احمد شاه تهران را به قصد اروپا ترک می نماید و در همین روز رژیم حکومتی عثمانی از سلطنتی توسط انگلیس به جمهوری تبدیل می گردد و نام کشور عثمانی به ترکیه تغییر می یابد و ژنرال مصطفی کمال پاشا به ریاست جمهوری ترکیه توسط انگلیس منصوب می گردد. در ۲۲ بهمن ۱۳۰۲ مجلس دورة پنجم با نطق افتتاحیة محمدحسن میرزا ولیعهد کار خود را آغاز می کند. در همین جلسه معتمدالملک به ریاست موقت مجلس انتخاب می شود. نمایندگان تهران در دورة پنجم عبارت بودند از: مستوفی الممالک، مشیرالدوله، مصدق السلطنه، میرزا هاشم آشتیانی، سید حسن مدرس، مؤتمن الملک، سید حسن تقی زاده، میرزا معین الوزاره، سلیمان محسن، میرزا سید احمد بهبهانی، قوام السلطنه و شیخ علی مدرس. (همه انگلوفیل). در این زمان به دستور انگلیس یک کمیسیون مشورتی برای دادن رهنمون به نخست وزیر (رضاخان) تشکیل شد. عناصر زیر در آن کمیسیون شرکت داشتند که مأموریت زمینه سازی برای انتقال سلطنت به رضاخان را بعهده گرفتند:

مستوفی الممالک مشیرالدوله، مصدق السلطنه، میرزا حسن خان معین الوزاره، حاج میرزا یحیی، سید حسن تقی زاده، ذکاء الملک (محمد علی فروغی) و مخبرالسلطنه.

پس از اغتشاش های ایلات بختیاری و شیخ خزئل در جنوب که در مورد امتیاز نفت سهم بیشتری برای حفاظت منطقه از انگلیس تقاضا می نمودند، انگلیس فرمان ایجاد امنیت و آرامش در جنوب را به رضاخان ابلاغ می نماید و با هماهنگی عناصر انگلیسی در ایلات بختیاری و نزدیکان شیخ خزئل، این غائله به سادگی ختم می شود و او محیط آرام و سالمی برای کار و فعالیت شرکت نفت انگلیس- پرشیا فراهم می آورد و مورد رضامندی دولت انگلیس قرار می گیرد و بنابراین شرکت نفت انگلیس- پرشیا با فراغت بیشتر به استخراج و فروش نفت ایران به نفع خود ادامه می دهد. در ۲۴ آذرماه ۱۳۰۳ رضاخان پس از فیصله دادن کار خوزستان برای زیارت به کربلا و نجف می رود و در انتها انگلیس برای ایجاد یک حکومت مقتدر برای امنیت منابع نفتی خود رضاخان را در ۲۲ آذرماه ۱۳۰۴ به سلطنت می رساند.

در سال ۱۹۲۷ (۱۳۰۶ شمسی) تیمورتاش وزیر دربار رضاشاه در مورد احیای حق ایران در شرکت نفت انگلیس – پرشیا کوشش فراوان انجام می دهد و به همین دلیل با برنامه ریزی انگلیس و رضاشاه، وی در تاریخ ۴ تیرماه ۱۳۱۲ (۱۹۳۳ میلادی) محاکمه شده و در مهرماه همان سال در زندان کشته می شود.